W skrócie: przy insulinooporności trening jest jednym z najskuteczniejszych narzędzi, jakie masz w ręku, bo pracujące mięśnie pobierają glukozę także bez pełnego udziału insuliny, a większa masa mięśniowa to większy „magazyn" na cukier z posiłków. W praktyce sprawdza się połączenie trzech rzeczy: 2-3 treningów siłowych w tygodniu, regularnej aktywności tlenowej i krótkiego spaceru po głównych posiłkach. Samo cardio działa słabiej niż to połączenie. Trening nie zastępuje opieki lekarza, a jeśli przyjmujesz leki obniżające glukozę, plan wysiłku uzgodnij z lekarzem prowadzącym.
Diagnoza insulinooporności zwykle przychodzi razem z kartką zaleceń: „ruch i dieta". To prawda, tylko mało konkretna. Jaki ruch, ile, jak często i dlaczego właśnie on? Ten tekst odpowiada na część o ruchu. Część o jedzeniu zostawiamy lekarzowi i dietetykowi - to nie nasz obszar.
Uwaga: ten artykuł ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani indywidualnie dobranego planu.
Insulinooporność w jednym akapicie
Insulina to hormon, który pomaga glukozie z krwi przedostać się do komórek. Przy insulinooporności tkanki reagują na nią słabiej, więc trzustka musi jej wydzielać więcej, żeby utrzymać poziom cukru w normie. Przez długi czas to się udaje i wyniki glukozy na czczo bywają poprawne. Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie badań - nie test z internetu i nie samopoczucie po obiedzie.
Dlaczego mięśnie są tu najważniejsze
Mięśnie szkieletowe to główne miejsce, do którego trafia glukoza po posiłku. Mają przy tym dwie cechy, które czynią trening tak przydatnym przy insulinooporności:
- Pracujący mięsień pobiera glukozę inną drogą. Skurcz mięśnia uruchamia transport glukozy do komórki niezależnie od insuliny. Dlatego w trakcie i po wysiłku poziom cukru spada nawet wtedy, gdy insulina działa słabiej.
- Efekt trwa po treningu. Wrażliwość mięśni na insulinę pozostaje podwyższona jeszcze przez wiele godzin, mniej więcej do doby lub dwóch. To jeden z powodów, dla których regularność liczy się bardziej niż intensywność pojedynczego treningu.
Do tego dochodzi efekt długofalowy: im więcej masz mięśni, tym większy masz „magazyn" na glukozę. Z wiekiem masa mięśniowa spada, jeśli nic z tym nie robisz, co jest jednym z powodów, dla których temat tak często pojawia się po czterdziestce.
Trening siłowy przy insulinooporności - dlaczego jest pierwszy na liście
Przez lata przy problemach z wagą i cukrem zalecano przede wszystkim cardio. Ono pomaga, ale trening siłowy daje coś, czego bieżnia nie da: przyrost lub utrzymanie masy mięśniowej. Najlepsze efekty przynosi połączenie obu form, a nie wybór jednej.
Na start wystarczą 2-3 treningi siłowe w tygodniu po 45-60 minut, oparte na dużych grupach mięśniowych:
- przysiad lub przysiad do skrzyni,
- martwy ciąg rumuński z hantlami,
- wykroki albo wejścia na skrzynię,
- wiosłowanie i ściąganie drążka,
- wyciskanie hantli w leżeniu lub pompki przy podwyższeniu.
Ciężar dobiera się tak, żeby ostatnie powtórzenia w serii były wymagające, a technika czysta. Co tydzień lub dwa obciążenie powinno rosnąć - inaczej mięśnie nie mają powodu, żeby się zmieniać. Jak zacząć bez wiedzy o sprzęcie, opisaliśmy w poradniku trening dla początkujących.
Aktywność tlenowa i spacer po posiłku
Drugim filarem jest umiarkowana aktywność tlenowa: szybki marsz, rower, pływanie. Zalecenia WHO dla dorosłych mówią o co najmniej 150 minutach umiarkowanego wysiłku tygodniowo. Dla wielu osób to po prostu 30 minut przez pięć dni.
Najmniej docenianym narzędziem jest krótki spacer po posiłku. 10-15 minut marszu zaraz po obiedzie czy kolacji obniża wzrost glukozy po jedzeniu, bo mięśnie nóg zaczynają ją zużywać wtedy, kiedy właśnie trafia do krwi. Nie wymaga stroju, karnetu ani motywacji na miarę treningu.
Czego trening nie zrobi
- Nie „wyleczy" insulinooporności w miesiąc. Poprawa wrażliwości na insulinę to proces liczony w miesiącach, a efekt utrzymuje się tak długo, jak długo trenujesz.
- Nie zastąpi leczenia, jeśli lekarz je zalecił.
- Nie wyrówna wszystkiego innego. Sen i przewlekły stres też wpływają na gospodarkę cukrową. Krótki sen pogarsza wrażliwość na insulinę już po kilku nocach.
Na co uważać
- Leki obniżające glukozę. Jeśli przyjmujesz insulinę lub niektóre leki doustne, intensywny wysiłek może obniżyć cukier za bardzo. Ustal z lekarzem, jak planować treningi i posiłki wokół nich.
- Nadciśnienie i inne choroby towarzyszące. Insulinooporność często idzie w parze z podwyższonym ciśnieniem. Wtedy trening prowadzi się z kontrolą oddechu i bez wstrzymywania powietrza przy dużym wysiłku.
- Zbyt ostry start. Codzienne wyczerpujące treningi po latach przerwy kończą się zwykle po trzech tygodniach. Lepiej mniej, ale przez rok. Ile treningów ma sens, piszemy w tekście ile razy w tygodniu trenować.
Trening przy insulinooporności w Gdańsku
Do nas najczęściej trafiają z insulinoopornością kobiety po trzydziestce i czterdziestce, które próbowały już samego cardio i diet, a teraz chcą zrozumieć, co robią na siłowni. Zaczynamy od konsultacji: wywiad, przegląd zaleceń od lekarza, ocena ruchu i plan, który da się pogodzić z pracą i domem. Ten etap prowadzi trening medyczny, a później wiele osób trenuje dalej samodzielnie z planem. Nie mamy w zespole dietetyka, więc w sprawie jedzenia odsyłamy do specjalisty.
Studio jest przy ul. Kołobrzeskiej 16a na Przymorzu Małym. Mieszkańcy Żabianki mają do nas kilka minut - dla nich przygotowaliśmy osobną stronę o zajęciach z trenerem dla Żabianki. Konsultacja kosztuje 190 zł, a sesja treningu medycznego 220 zł.